Fake News: ಸುದ್ದಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?
ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸರಿ ಮತ್ತು ತಪ್ಪುಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ನಮಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವುದು ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ನಿಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ನಾವು ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬರುವ ನಕಲಿ ಸುದ್ದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡಲಿದ್ದೇವೆ, ಇಂಥ ಸುದ್ದಿಗಳು ಸಹಜವಾಗಿ ಬೇಗ ಹರಡಿ ಮುಜುಗರವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವಂಥ ವಾತಾವರಣ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿರುವ ಫೇಕ್ ನ್ಯೂಸ್ಗಳಿಂದ ನೀವು ತೊಂದರೆಗೀಡಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದ್ದರೆ, ಈ ಬರಹ ನಿಮಗಾಗಿ ಇದೆ.
ಸುದ್ದಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?
ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ಸುದ್ದಿಗಳ ಪ್ರವಾಹವಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ, ಆಡಳಿತ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ತೊಂದರೆಗೀಡಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ, ವದಂತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಕಲಿ ಸುದ್ದಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ವಾಟ್ಸಾಪ್ನ ನಕಲಿ ಸುದ್ದಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಗಲಭೆಗಳೇ ನಡೆದಿರುವಂತಹ ಅನೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ನೈಜ ಸುದ್ದಿಯಂತೆ ತೋರುವ ಫೇಕ್ ನ್ಯೂಸ್ ಗಳು ಜನರನ್ನು ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುತ್ತವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ಕಾನೂನು ಮುರಿಯಲು ಕೂಡ ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ನಕಲಿ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ನಂಬುವ ಮೊದಲು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.
ಇಂತಹ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಫೇಸ್ಬುಕ್, ವಾಟ್ಸಾಪ್, ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್, ಟ್ವಿಟರ್ನಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ನಕಲಿ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿವೆ, ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ನಕಲಿ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ. ಅವರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತವು ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಹರಡದಂತೆ ಮತ್ತು ವದಂತಿಗಳನ್ನು ನಂಬದಂತೆ ವಿನಂತಿಸಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇದು ಅಸಮರ್ಪಕ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ.
ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ದಿ ಏಕೆ ಹರಡುತ್ತವೆ?
ಇದಕ್ಕೆ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಕಾರಣಗಳಿವೆ, ಮೊದಲನೆಯದು – ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದ ಹಿಂದೆ, ನಕಲಿ ಸುದ್ದಿ ಮತ್ತು ವದಂತಿಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕೆಲವು ವಿಲಕ್ಷಣಿಗಳು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಈಗ ಅದು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಸಹ ತಮ್ಮ ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಲು ನಕಲಿ ಸುದ್ದಿ ಮತ್ತು ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿವೆ, ಅಂದರೆ ಎದುರಾಳಿಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಲು ನಕಲಿ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಎರಡನೆಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಬಗ್ಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಹಿತಿ ಇರುವುದು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಜನರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಮಟ್ಟವು ಸರಿಯಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸುದ್ದಿ, ಪ್ರತಿ ವೀಡಿಯೊ, ಪ್ರತಿ ಫೋಟೋವನ್ನು ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರು ಸತ್ಯವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಯಾರು ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಹಬ್ಬಿಸುತ್ತಾರೆ, ಯಾರಿಗೆ ಲಾಭ?
ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ವದಂತಿಗಳು ಅಥವಾ ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಹರಡುವುದು ವಿವಿಧ ಕಂಪನಿಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಅಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ ಲಾಭದಾಯಕ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿದೆ. ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿರೋಧಿಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಹರಡಲು ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ವಿವಿಧ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ತಮ್ಮ ವಿರೋಧಿಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ನಕಲಿ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಹರಡುತ್ತವೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಅಪರಾಧಿಗಳು ಮಸಾಲೆಯುಕ್ತ ಸುದ್ದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಅಥವಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ನಕಲಿ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳು
ವೆಬ್ಸೈಟ್ನ URL ವಿಳಾಸವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ. .com ಅಥವಾ .co ನಂತಹ ಜನಪ್ರಿಯ ಸೈಟ್ಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸೈಟ್ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರಿ. ನಿಮಗೆ ಫೇಕ್ ಅನಿಸಬಹುದಾದ ಸುದ್ದಿಯು ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಲಭ್ಯವಿದೆಯೇ ನೋಡಿ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮತ್ತು ಬಹು ಮೂಲಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ.
ನಕಲಿ ಎಂದು ತೋರುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೀಗಿರುತ್ತವೆ
ಮೊದಲ ನಿಯಮವೆಂದರೆ, ನೀವು ಸುದ್ದಿಯ ನೋಟ ಮತ್ತು ಅದರ ಭಾವನೆಯನ್ನು ನೋಡಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಚಿತ್ರ ಮಸುಕಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಹೆಡ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಬರಹ ಪ್ರಚೋದನಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ನೀವು ಅದನ್ನು ಹಲವು ಸಲ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. WhatsApp ನಲ್ಲಿ “ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಮಾಡಲಾದ” ಲೇಬಲ್ ಅನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಮರೆಯದಿರಿ, ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಂದೇಶವು ವೈರಲ್ ಆಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ನಿಜವಾಗಿ ಸುದ್ದಿಯಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬಹುದು.
ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ
“ಫಾರ್ವರ್ಡ್” ಲೇಬಲ್ ಇದ್ದರೆ, ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಬರೆಯಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಅಲ್ಲದೆ, 5-6 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಡಬಲ್ ಬಾಣ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಮಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂದೇಹವಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಮೊದಲು ವಾಸ್ತವಾಂಶವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾಡುವ ಅನೇಕ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ.
ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಮರೆಯದಿರಿ
ವಾಟ್ಸಾಪ್ನಲ್ಲಿ ನಾವು ಆಡಿಯೋ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ಗಳು, ಫೋಟೋಗಳು ಅಥವಾ ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇವೆ, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿರುವ ಸಂದೇಸ ವೀಡಿಯೊ ಅಥವಾ ಆಡಿಯೊ ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ನಕಲಿ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಹರಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ, ಅಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೀವು ಆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಗೂಗಲ್ ನಲ್ಲಿ ರಿವರ್ಸ್ ಸರ್ಚ್ ಮಾಡಿ ನೋಡುವುದು ಅಥವಾ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಚೆಕ್ ನಲ್ಲಿ ಆ ಆಡಿಯೋ ಅಥವಾ ವೀಡಿಯೊವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಲಿಂಕ್ಗಳನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರಿ
ನೀವು ಯಾವುದೇ ವೆಬ್ಸೈಟ್ನಲ್ಲಿ ಲಿಂಕ್ ಅನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡುವ ಬದಲು, ಅದನ್ನು ಇತರ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ. ಅದೇ ರೀತಿ ಯಾವುದೇ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಲಿಂಕ್ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಲಿಂಕ್ ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗ್, ಸುದ್ದಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಇತರ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ. ನೀವು ಇದನ್ನು ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ನಕಲಿ ಸುದ್ದಿಗೆ ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮನ್ನು ವಂಚಿಸುವವರಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಗಮನ ಕೊಡಿ
ನಕಲಿ ಸುದ್ದಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗ್ ತಪ್ಪುಗಳು, ವ್ಯಾಕರಣದ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಲಿಂಕ್ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಲಾಗಿನ್ ಮಾಡಲು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೀವು ಅನೇಕ ಲಿಂಕ್ಗಳನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿದ ತಕ್ಷಣ ‘ಆಕ್ಟಿವೇಟ್’ ನಂತಹ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಮೂಲವನ್ನು ನೀವು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.
ಈ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಳ ಮೂಲಕವೂ ನೀವು ನಕಲಿ ಸುದ್ದಿಗಳ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು
ಒಳ್ಳೆಯ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ವಿವಿಧ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರುಪ್ ಗಳು ನಕಲಿ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಬಳಕೆದಾರರು ಇದರಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರೆ ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಳ ಮೂಲಕ ನೀವು ನಕಲಿ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಳು Fact Check ಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ, ಅನೇಕ ಸುದ್ದಿ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಳು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪೇಜ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಿಯೇಟ್ ಮಾಡಿವೆ. ಭಾರತದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸೈಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಆಜ್ ತಕ್ ತನ್ನ ಒಂದು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ಸುದ್ದಿಗಳ ನೈಜತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಇದು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿ, ನೀವು ಆಜ್ ತಕ್ನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವೆಬ್ಸೈಟ್ನಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು.
ನೀವು ಏನು ಮಾಡಬಹುದು?
ನೀವು ಇರುವ ಯಾವುದೇ ಗ್ರುಪ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ಪೇಜ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಸುದ್ದಿ ಬಂದರೆ ತಕ್ಷಣ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಿ. ವಿಷಯವು ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಇತರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಮತ್ತು ಇದು ನಕಲಿ ಸುದ್ದಿ ಎಂದು ನೀವು ಭಾವಿಸುತ್ತೀರಿ ಎಂದು ಬರೆಯಿರಿ, ಯಾರಾದರೂ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾವಾಗಲೂ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಚೆಕ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮತ್ತು ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ನಂಬಬೇಡಿ. ನೀವು ನಕಲಿ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಎಲ್ಲೋ ನೀವು ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹರಡಲು ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಿ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ವಿಡಿಯೋ, ಆಡಿಯೋ, ಫೋಟೋ, ಸುದ್ದಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಕುರುಡಾಗಿ ನಂಬಬೇಡಿ.
